X
تبلیغات
groohe oloomtajrobi boshroyeh - کاربردآيه هاي قرآني درفرايند آموزش -تهیه شده توسط خانم طاهره جهانیان

groohe oloomtajrobi boshroyeh

گروه آموزشي علوم تجربي شهرستان بشرويه

کاربردآيه هاي قرآني درفرايند آموزش -تهیه شده توسط خانم طاهره جهانیان

چکیده:

چهزيباست تفكر درآيات پاك الهي  وچه زيباتر دعوت از نونهالاني كنجكاو،آماده ، فعال وروشن ضمير كه دراين زمينه تدبر كنند . كتاب علوم تجربي راهنمايي كه قسمتي ازآن،ساختار زمين ، پيدايش موجودات زنده ، دوران هاي مختلف زمين شناسي ،جوزمين ، پيدايش منظومه شمسي ، خورشيد ،  ستاره ها وسياره ها ، نيروي جاذبه ،نيروي مغناطيس و.. .رابررسي ميكند، مي تواند بهانه خوبي باشد كه معلمين عزيز اين رشته درس شيرين علوم رابا لذت خواندن قرآن ،استفاده ازكتب تفسير و دعوت از دانش آموزان براي تفكر درهمان زمينه ها همراه كرده ودراين مورد رسالت عظيم انبيايي خود رانيز به نحو احسن به انجام رسانند
 دراين فعاليت پيشنهاد شده است آياتي ازسوره هاي قرآن كريم براي سرفصل هاي مختلف درسي كه دركتب علوم راهنمايي آمده است ، ومضمون آن باتوجه به ترجمه وتفسير نمونه باهدف اصلي درس دركتاب هماهنگي داشته وكامل كننده آن است ، درنظر گرفته شود .
 درهرمورد كه آيه اي عنوان شده ، سوره ، شماره آيه ،ترجمه وگاه قسمتي از تفسير آن نيز با توجه به  تفسير نمونه، آورده شده است ودر زمينه هر آيه، درس مربوط به آن ، باذكر شماره فصل وصفحه كتاب مشخص شده، تا مطابقت آسانتر صورت بگيرد .
با اين اميد كه روزي اين معارف ومفاهيم به دست بزرگان مورد كاوش قراربگيرد وگسترش وتوسعه یابد   
    
لَوْ اَ نْـزَ لْنـَا هَذَاالْقُـرْآَنَ عَليَ جَبَلٍ لَرَاَيـْتَهُ خَاشِعاً مُتَصَدِعاً مِنْ خَشْيَهِ اللهِ
 
 اگر اين قرآن رابركوهي نازل مي كرديم  مي ديدي كه دربرابرآن خاشع  مي شد وازخوف خدا    
مي شكافت ....                         حشر 21
     آيات زيادي درقرآن وجوددارد كه ازانسان ها ،دعوت به تفكر وبررسي نظام هستي وتمام
 
جوانب زندگي كرده است .اين آيات شامل علوم طبيعي وتطبيقي است وگرچه نمي توان
 
قرآن رادائره المعارف وياكتابي دررشته هاي علوم خاص دانست، اما طوري اين مطالب
 
اعجازي عنوان شده است كه هرگاه يك فيزيك دان ، شيمي دان، بيولوژيست وياساير
 
متخصصان علوم نياز داشته باشند ودرخصوص رشته هاي خودشان به آن مراجعه كنند وآن
 
رابخوانند، هيچ گاه ميان مباحث علمي مورد نظرشان بامفاهيم واهداف علمي كه درآيات
 
قرآن به آنها اشاره شده است، تناقضي نخواهند يافت  .
 
 
با وجود اين كه  اين مطالب دربيش از 1400 سال پيش معجزه وار برپيامبر اكرم نازل شده است ، باعلوم جديد
 
سازگاري دارد .كه قرآن كتابي آسماني و الهي است و خداوند خود فرموده است :
    
 مَافَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْئٍ ....                          
ماهيچ چيز رادراين كتاب فروگذار نكرديم....        انعام 38
                     
سخن دانشمند انگليسي درمورد قرآن :
     دانشمند انگليسي – بروسورت اسميت (1815-1889 ) مي گويد:
      معجزه خالده پيامبر، كه مدعي آن بود، قرآن است وپيامبر با قرآن فرستاده شده است . درحالي كه اين كتاب مشتمل بردستور شرايع وعبادات ، اخبارامم، نفي عبارات ازالفاظ   مستهجنه، و روشن كننده حقايق است واين بزرگترين معجزه براي پيامبر، حضرت محمد(ص)بود . والحق مي توان گفت :معجزه است .
      پس جا دارد ما نيز بكوشيم تاحداقل به شاگردانمان بباورانيم كه دين اسلام تنها ديني است كه مباني آن برپايه علم نهاده شده وتمام آيات وتعاليم آن همسو وهماهنگ با دقيق ترين و ظريف ترين مباحث علمي است .
     به اميد تحقق يافتن تمدن اصيل اسلامي درتمام جوانب آن درجهان تشنه امروز ، ازخداوند منان درخواست مي كنيم كه ما معلمان رانيزدراين راه به عنوان خدمتگذاري صديق ، سهيم گرداند.
                                                                              
                                                                                   
منظومه ي شمسي :
 
 
 
 

 
دركتاب علوم سوم راهنمايي ، فصل 5 ، فراتراززمين، صفحه 45 درمورد منظومه شمسي وخلق آن آمده است :
     اين توده عظيم درحدود پنج ميليارد سال پيش تحت تاثير نيروي گرانشي شروع به متراكم شدن و چرخيدن كرد و پس از مدتي به شكل دو بشقاب كه از لبه روي هم قرار گرفته باشند درآمد .
    دراين زمينه آيه 11 سوره فصلت مي فرمايد :
ثُمَّ اسْتَويَ اِليَ السَّمَاءِ وَهِيَ دُخَانٌ ...
 سپس به آفرينش آسمان پرداخت ، درحالي كه به صورت دود بود.
 
درهمين مورد مي توان به آيه 30  سوره مباركه انبياء  اشاره كرد كه  مي فرمايد :
اَو َلَمْ يَرَالَّذيِنَ كَفَروُا اِنَّ السَّمَوَاتَ وَالْاَرْضَ كَانَتَا رَتْـقاً فََفَتَقْنَا هُمَا وَجَعَلْنَا مِنَالْمَاءَ كُلُّ شَيْيٍ حَيٌّ اَفَلَا يُؤمِنوُنَ .
آيا كافران نديدند كه آسمانها وزمين به هم پيوسته بودند وما آنها را از يكديگر باز كرديم وهر چيز زنده اي را از آب قرار داديم ؟آيا ايمان نمي آورند ؟

  درتفسير اين آيه آمده است كه منظور از به هم پيوستگي آسمان وزمين، اشاره به آغاز خلقت آن است كه طبق نظر دانشمندان مجموعه اين جهان، به صورت توده واحد عظيمي از بخار سوزان بود كه براثر انفجارات دروني وحركت ، تدريجاَ تجزيه شده وكواكب وستاره ها از جمله منظومه شمسي وكره زمين به وجود آمد وباز هم جهان درحال گسترش است . (تفسير نمونه – سوره انبياء )

درتفسير دومي كه درهمين قسمت ازتفسير نمونه  ذكر شده، آمده است منظور از پيوستگي يكنواخت بودن مواد جهان است ،به طوري كه همه درهم فرورفته بودند وبه صورت ماده واحدي خودنمايي مي كردند . اما باگذشت زمان، ازهم جداگشته وتركيبات جديدي پيدا كردند وانواع مختلف گياهان وحيوانات وموجودات ديگر در آسمانها وزمين ظاهرشدند . موجوداتي كه هريك نظام مخصوص به خوددارند وهركدام نشانه اي از عظمت پروردگار وعلم بي پايانش هستند .
از اين تفسير دوم مي توان براي توجيه تكامل موجودات درروي زمين  ودوران هاي مختلف زمين شناسي وتغييرات آنها از پركامبرين تا سنوزوئيك استفاده كرد .مطابق گفته هاي كتاب نيز حيات از ساده به پيچيده تغيير كرده وابتداعناصر ومواد مركب موجوددرزمين وسپس آغازيان وبي مهره هاي ساده از موجودات زنده فراوان شده اند .
شهابها وشهاب سنگ ها :

 

در بخش فراتر اززمين – كتاب سوم صفحه 47آمده است :
قطعات سنگي هنگام ورود به آتمسفر، براثر اصطكاك باهوا ، داغ وتبخير مي شوند ... (شهاب ) و درصورتيكه از آتمسفر بگذرند وروي زمين بيفتند، شهاب سنگ نام دارند .
 
دراين مورد مي توان به آيه 32 از سوره مباركه انبياء اشاره نمود كه مي فرمايد :
وَجَعَلْنَا السَّمَا ءَ سَقْفاً مَحْفوُظاً ...
وماآسمان را سقفي قرارداديم كه (زمين را ) حفاظت نمايد .
درقسمتي از تفسير اين آيه (تفسير نمونه – سوره انبيا – آيه32 ) آمده است : درقرآن سماء  به معاني مختلف و گاه به معني جو زمين ، به كار رفته است . يعني قشر عظيمي ازهواكه دورادور كره زمين رافراگرفته است  .
اين سقف محفوظ (جوزمين ) ازآمدن شهاب ها به سطح زمين جلوگيري مي كند و علاوه براين درجه حرارت سطح زمين رادر حد شايسته اي نگاه مي دارد .طوري كه اگرچنين نبود همه قاره ها به صورت كوير خشك وغير قابل زيستي در مي آمد   به اين ترتيب بايد گفت : اقيانوس ها و جو زمين عنوان چرخ لنگري براي زمين دارند .

 قمرها وسياره ها :

 
 
img/daneshnameh_up/9/95/moon-earth.JPG 
 
 
 
درمورد حركت قمرها وسياره ها درقرآن داريم :
وَهُوَالَّذيِ خَلَقَ اللّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌ فِي فَلَكٍ يَسْبَحوُنَ .
او كسي است كه شب وروز وخورشيد وماه راآفريد ،كه هريك درمداري درحركتند .   انبيا 33
در صفحه ي 47 و48 كتاب علوم سوم  نيز به مدار حركات آنها اشاره گرديده است . پس مي توان با مطابقت دادن آيه با مطالب كتاب وشرح بيشتر آن ، دانش آموزان رابا قرآن بيشتر مأنوس نمود.

 جاذبه زمين وساير سيارات ومدارحركت آن ها :

See full size image


 

 
 
درفصل 5 – كتاب علوم سوم راهنمايي – فراتراززمين صفحه 45 در مورد نيروي جاذبه زمين وساير سيارات وبه طوركلي حركت آنها درمدارهاي مربوط به خودشان ، مطالبي آمده است كه  مي توان جهت تكميل بحث به اين آيات استناد نمود:
اِنَّ اللهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ وَالْاَرْضِ اَنْ تَزوُلاً ..                           
خداوند آسمانها وزمين را نگاه مي دارد  تااز نظام خود منحرف نشوند.  فاطر 41
وَيُمْسِكُ السَّمَاءِ اَنْ تَقَعَ عَلَي الْاَرْضَ اِلّاَ بِاِذْنِِهِ ...         
وآسمان (كرات وسنگ هاي آسماني را نگه مي دارد تا جز به فرمان او برزمين  فرو نيفتد ..  حج   65
اَللهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ...                                
خدا همان كسي است كه آسمان ها رابدون ستون هايي كه براي شما ديدني باشد برافراشت      - رعد 2

 رعد وبرق وصاعقه :

 

در مبحث جريان الكتريكي در صفحه 94 كتاب علوم سال سوم راهنمايي – موضوع رعد وبرق وصاعقه عنوان شده وحتي به صورت فكر كنيد وسوال نيز آمده است . دراين زمينه مي توان به آيه 13 سوره مباركه رعد اشاره كرد  :
هَذَا الَّذِي يَرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفَاً َوَطَمَعاًَوَيُنْشِيُ السَّحَابِ الثِّقَالَ وَيُسَبِّحُ  الرَّعْدَ  بِحَمْدِهِ  وَالْمَلَائِكَهُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقُ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاء
    اوكسي است كه برق رابه شما نشان مي دهد .كه هم مايه ترس است وهم مايه اميد . وابرهاي سنگين بارايجاد مي كند ورعد به حمد او وفرشتگان از ترس اوتسبيح مي كنند وصاعقه ها مي فرستد وهركس رابخواهد گرفتار آن مي سازد.     رعد 12و13

 آفرينش موجودات به صورت جفت :

 درفصل 12  كتاب علوم سوم راهنمايي ،نوجواني وبلوغ، در صفحه129از كتاب درسي  تغييرات جنسي وصفات ثانويه جنسي ذكر شده است وحتي تصاويري از حيوانات نروماده نيز آمده است .كه ميتوان به اين آيه شريفه استناد كرد :

وَمِنْ كُلِّ شَيْي ءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّروُنَ                               
وازهر چيز دوجفت آفريديم .شايد متذكر شويد .            ذاريات 49
نيز در سوره مباركه رحمان داريم :
فِيهِمَا مِنْ كُلِّ فَاكِهَهٍ زَوْجَانِ .                        
        درآن (باغ) ازهرميوه اي دونوع وجود دارد (هريك از ديگري بهتر ).   رحمان 52
كه مفهوم زوج بودن مخلوقات خداوند به صراحت بيان شده است .
ونيز درسوره رعد داريم :
وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ ...                      
ودرآن از تمام ميوه ها دوجفت آفريد                رعد 3

 چرخه ي آب ونحوه ي تشكيل باران :

 

در كتاب علوم كلاس اول راهنمايي - فصل 8 – آب درهوا – صفحه 85 -  به نحوه تشكيل  ابرو باران، اشاره شده است كه مي توان در اين زمينه به آيه زيباي 48 درسوره مباركه روم، اشاره نمود كه مي فرمايد :
 
اَللهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ فَتُثيرُ سَحَاباً فَيَبْسُطُهُ فِي السَّمَاءِ  كَيْفَ يَشَاءُ  وَيَجْعَلَهُ كِسَفاً فَتَرَي الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ
خداوند همان كسي است كه بادها رامي فرستد تاابرهايي رابه حركت درآورند  ، سپس آنها رادرپهنه آسمان آن گونه كه بخواهد مي گستراند ومتراكم مي سازد . دراين هنگام دانه هاي باران رامي بيني كه ازلابلاي آن خارج مي شوند ....          روم 48

 درياهاي شوروشيرين ، جريان هاي آب گرم و سرد :

 

در كتاب علوم اول  – فصل 9 – آب درروي خشكي در تفسير كنيد صفحه 98 نمودار ميزان شوري آب دردرياهاي مختلف درنقاط قطب شمال وجنوب واستوا رسم شده است

     ونتيجه گيري مي كنيم كه آبهاي دوقطب شيرين (كم نمك )وآب هاي طرفين استوا بسيار شورو بالاخره آب هاي استوا به مقدار متوسط نمك دارند .درحاليكه همه اين آبها به هم راه دارند .
    درصفحه 99  نيزدرقسمت بيشتر بدانيد جريان هاي دريايي آب گرم وسرد آورده شده است .دراين زمينه مي توان به اين آيه شريفه استناد نمود :
مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ ، بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَايَبْقِيَانِ                  
دودرياي مختلف  (شوروشيرين – گرم وسرد ) رادركنا رهم قرارداد درحالي كه باهم تماس دارند . درميان آن دو برزخي است كه يكي بر ديگري غلبه نمي كند .
 رحمان 19و20
 وَهُوَالَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَذَا مِلْحٌ اُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخاً وَحِجْراً مَحْجوُراً
واوست كه دو دريا را دركنار هم قرار داد يكي را گوارا وشيرين وديگري راشور وتلخ  ودرميان آنها برزخي قرار داد ، تاباهم مخلوط نشوند .(گويي هريك به ديگري مي گويد  دورباش ونزديك نيا .)      فرقان 53

 درخاتمه ، براي كليه دست اندركاران امر تعليم وتربيت ،آرزوي توفيق نموده وازخداوند متعال طلب مي كنم

 كه از همگي ما قبول فرمايد واين اقدام رابه عنوان زاد معاد وباقيات صالحات ، قراردهد .

 فهرست منابع ومآخذ :

 

vقرآن كريم .
vتفسير نمونه  - جمعي از نويسندگان ، زير نظر استاد ناصر مكارم شيرازي – جلدهاي مختلف – باتوجه به آيات
vنگرشي به علوم طبيعي درقرآن – لطيف راشدي – نشر سبحان 1377
vكتاب علوم تجربي اول راهنمايي
vكتاب علوم تجربي دوم راهنمايي
vكتاب علوم تجربي سوم راهنمايي .

 

تهیه شده توسط همکار ارجمند : خانم طاهره جهانیان - دبیر علوم تجربی آموزشگاه حضرت معصومه (س)-شهرستان بشرویه- باتشکر

+ نوشته شده در  جمعه یازدهم دی 1388ساعت 18:51  توسط فرشاد  |